Dạy Học Tư Duy Con Đường Trần Hưng Đạo Academy Đã Chọn

Chương trình giáo dục phổ thông mới đang từng bước chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực và phẩm chất người học. Đổi mới sáng tạo trong dạy học không còn là sự lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với các nhà trường hướng tới phát triển bền vững.

Trường Trần Hưng Đạo Academy bắt đầu con đường phát triển của mình bằng chính nguyên tắc này: Khắc phục những tồn tại khách quan và chủ quan hiện nay trong quá trình đổi mới dạy học tại các trường phổ thông, thực hiện hiệu quả mục tiêu dạy học tư duy.

Nếu như dạy kiến thức (Teaching content) ưu tiên nhớ đúng, làm đúng theo mẫu, trường Trần Hưng Đạo Academy đặt mục tiêu ưu tiên giải thích, phân tích, lựa chọn, sáng tạo với thông điệp: kiến thức là nguyên liệu, tư duy là cách sử dụng nguyên liệu để tạo ra giá trị.

Trong quá trình dạy học việc truyền thụ kiến thức cố nhiên không thể bỏ qua, kiến thức là nền để tư duy vận hành. Nhưng giáo viên không thể chỉ nói cho học sinh biết, mà phải đồng thời phải tạo cơ hội để học sinh “tự tìm ra - tự giải thích - tự chứng minh”, hình thành năng lực học tập suốt đời (Lifelong learning), năng lực giải quyết vấn đề trong thực tiễn (Practical problem solving) cho người học. Và đây chính là đích đến của trường Trần Hưng Đạo-Academy - dạy học tư duy (Teaching thinking).

Dạy học tư duy - Trần Hưng Đạo Academy đòi hỏi giáo viên sẽ từng bước đưa mục tiêu lên các bậc cao hơn theo khung mục tiêu của Bloom’s Taxonomy: nhớ/nhận biết; hiểu; vận dụng, vận dụng cao; lựa chọn giải pháp; tạo sản phẩm mới.

Tuân thủ nguyên tắc dạy học tư duy, Trần Hưng Đạo Academy yêu cầu giáo viên phải bắt đầu ngay từ thiết kế bài giảng đến quá trình tổ chức dạy học. Theo đó có 7 nguyên tắc cần tuân thủ đúng:

1. Tạo nhịp độ hợp lý, phù hợp với từng đối tượng học sinh.

Cấu trúc bài học luôn tuân thu theo các bước: khơi gợi - khám phá - chuẩn hóa - vận dụng - đánh giá, nhưng mức độ phải luôn được điều chính linh hoạt cho phù hợp, luôn phải bảo đảm đảm đạt được các yêu cầu:

- Tạo hứng thú;

- Giảo viên là người dẫn dắt - học sinh trình bày;

- Giáo viên chuẩn hóa - học sinh vận dụng;

- Đánh giá quá trình - tạo động lực học tập

2. Tuân thủ chặt chẽ kỹ thuật đặt câu hỏi kích hoạt tư duy

Câu hỏi là công cụ mạnh nhất để chuyển lớp học sang tư duy. Hệ thống câu hỏi tốt sẽ tạo động lực cho tư duy. Câu hỏi tốt không nhất thiết khó, nhưng phải buộc học sinh “giải thích”.

Tuân thủ chặt chẽ kỹ thuật đặt câu hỏi kích thích tư duy, trường Trần Hưng Đạo-Academy đỏi hỏi mỗi Kế hoạch bài dạy của mỗi giáo viên phải có một hệ thống câu hỏi vừa mang tính dẫn dắt, vừa có khả năng gợi mở và trên hết phải bảo đảm kích thích tư duy, kích thích sáng tạo theo từng đối tượng học sinh.

3. Dạy tư duy bằng nhiệm vụ (Task-based learning)

Linh hoạt trong tổ chức dạy học, thay vì dạy theo trình tự: giảng – làm bài – chữa bài, Trần Hưng Đạo - Academy khuyến khích giáo viên tổ chức học bằng nhiệm vụ. Nhiệm vụ là “bài toán học tập” có sản phẩm cụ thể với 10 loại hình thể áp dụng:

- Nhiệm vụ theo vấn đề

- Nhiệm vụ điều tra-khám phá

- Nhiệm vụ so sánh phân loại

- Nhiệm vụ lập luận

- Nhiệm vụ nếu…thì sao. Thay đổi 1 điều kiện và yêu cầu suy luận hệ quả

- Nhiệm vụ thiết kế-tạo ra sản phẩm

- Nhiệm vụ giải thích cách làm

- Nhiệm vụ tìm lỗi, sửa lỗi

- Nhiệm vụ lựa chọn phương án

- Nhiệm vụ tranh luận/đối thoại học thuật

4. Đánh giá năng lực tư duy của học sinh

Kết hợp hài hòa giữa đo mức độ ghi nhớ - tái hiện kiến thức, với ưu tiên tăng dần đo năng lực phân tích - lập luận - giải quyết vấn đề - ra quyết định - sáng tạo. Trường Trần Hưng Đạo Academy một mặt yêu cầu giáo viên sử dụng những câu hỏi truyền thống, trả lời đúng, sai, song phải từng bước mở rộng các nhiệm vụ mới với yêu cầu giải thích, chứng minh, so sánh, đề xuất phương án.

Hướng đến đánh giá năng lực tư duy, hệ thống đề kiểm tra của trường Trần Hưng Đạo Academy từng bước thay đổi từ chấm theo đáp án cuối (đúng/sai) sang chấm theo quá trình tư duy: cách lập luận, lựa chọn chiến lược, dùng dữ liệu, kiểm tra sai sót…

Một chặng đường mới sẽ có thêm thử thách mới. Nhưng nếu chọn đúng đường đúng hướng đích đến sẽ gần hơn và kết quả thu được chắc chắn sẽ đúng kỳ vọng. Trường Trần Hưng Đạo Academy tự tin mình đã chọn đúng và đang định vị đúng các chặng đường sẽ đi.